Różnice między a, an i the: kiedy używać przedimków?

Dlaczego w ogóle istnieją przedimki a, an i the?

Przedimki w języku angielskim to małe słowa, które niosą bardzo konkretną informację: czy mówimy o czymś po raz pierwszy, czy konkretnym i znanym, czy raczej o czymś ogólnym. W polskim ich prawie nie ma, dlatego sprawiają tyle kłopotu. Zrozumienie różnic między a, an i the pozwala brzmieć naturalnie, precyzyjnie i unikać nieporozumień.

Te trzy małe słowa to klucz do poprawnego budowania zdań. Bez nich angielski brzmi „twardo” i nienaturalnie, a czasem zmienia się sens wypowiedzi. Różnica między „I saw a doctor” a „I saw the doctor” może mówić o przypadkowym lekarzu albo o tym konkretnym, o którym obie strony rozmowy wiedzą.

Żeby przedimki przestały być problemem, trzeba zrozumieć logikę stojącą za nimi, a nie tylko zapamiętywać listę zasad. Wtedy po jakimś czasie wybór „a, an czy the?” zaczyna być automatyczny.

Podstawowe różnice między a, an i the – ogólny przegląd

Przedimki nieokreślone: a i an

Przedimki a i an to tzw. indefinite articles – przedimki nieokreślone. Używa się ich, gdy:

• mówisz o czymś po raz pierwszy,
• nie jest ważne, o który dokładnie przedmiot/chodzi,
• masz na myśli jeden, jakiś egzemplarz czegoś.

Przykłady:

• I saw a dog. – Widziałem jakiegoś psa (nie wiemy jeszcze, jakiego).
• Can I ask you a question? – Czy mogę zadać pytanie? (jakieś, niekonkretnie określone).

A używamy przed słowami zaczynającymi się od spółgłoski, a an przed słowami zaczynającymi się od samogłoski w wymowie (nie zawsze w pisowni). Do tego wrócimy szerzej później.

Przedimek określony: the

The to tzw. definite article – przedimek określony. Oznacza, że:

• mówisz o czymś, co jest konkretne,
• obie strony rozmowy wiedzą, o co chodzi,
• ten przedmiot jest jedyny w danym kontekście (lub jedyny na świecie).

Przykłady:

• I saw the dog again. – Znowu widziałem tego psa (tego konkretnego, o którym była mowa wcześniej).
• Close the window. – Zamknij okno (to konkretne okno w tym pokoju).

Krótkie porównanie w tabeli

Kiedy używać a i an – zasady i najczęstsze sytuacje

A i an tylko przy rzeczownikach policzalnych w liczbie pojedynczej

Podstawowa zasada: a/an używamy tylko przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej. Nie występują one:

• z rzeczownikami niepoliczalnymi (np. water, information, money),
• z rzeczownikami w liczbie mnogiej.

Poprawne przykłady:

• a dog – jakiś pies,
• a table – jakiś stół,
• an orange – jakaś pomarańcza.

Błędne konstrukcje:

• a water – niepoprawne (chyba że mamy na myśli np. „a water, please” w barze, czyli jedną butelkę/kieliszek – wtedy rzeczownik niejako „staje się” policzalny w kontekście),
• a informations – niepoprawne, bo information jest niepoliczalne i w praktyce nie ma liczby mnogiej.

Wybór między a i an – liczy się wymowa, nie pisownia

Kluczowa różnica między a i an nie wynika z liter, ale z dźwięku na początku słowa:

• a – przed spółgłoskową wymową (b, c, d, f, g… ale też np. uni- wymawianym jak /ju:/),
• an – przed samogłoskową wymową (a, e, i, o, u, ale też np. „hour” wymawiane jak /aʊə/).

Przykłady standardowe:

• a cat, a book, a university (/juːnɪˈvɜːrsəti/),
• an apple, an elephant, an hour (silent h – „our”).

Przykłady mylące w pisowni:

• a European city – „European” zaczyna się w wymowie od /j/ („juropian”), czyli spółgłoski,
• an honest man – „honest” wymawia się /ˈɒnɪst/ (h jest nieme), więc zaczyna się od samogłoski w wymowie.

Gdy mówisz o czymś po raz pierwszy

Bardzo praktyczna zasada: gdy wprowadzasz nowy obiekt do rozmowy lub tekstu, użyj a/an. Dopiero przy kolejnych odniesieniach często pojawi się the.

Przykład dłuższej wypowiedzi:

I saw a man in the street. The man was wearing a red coat and the coat looked very expensive.

• a man – pojawia się po raz pierwszy, „jakiś mężczyzna”,
• the man – teraz mówimy już o tym konkretnym mężczyźnie,
• a red coat – nowy element, jeszcze nieznany,
• the coat – już wiadomo, o który płaszcz chodzi.

„Jeden z wielu” – gdy nie ma znaczenia, który

A/an sugeruje, że chodzi o którykolwiek jeden egzemplarz danego typu rzeczy. Nie interesuje nas, który dokładnie.

• I need a pen. – Potrzebuję długopisu (obojętnie którego).
• She is looking for a job. – Szuka pracy (jakiejś pracy, nie konkretnego stanowiska u konkretnego pracodawcy).

Porównaj:

• I need the pen. – Potrzebuję tego długopisu (konkretnego).
• She got the job. – Dostała tę pracę (konkretną ofertę, o której była mowa).

Specjalne zastosowania a i an – zawody, definicje, klasyfikacje

Przedimki a/an przy zawodach i rolach społecznych

Przy mówieniu o zawodzie w języku angielskim, koniecznie używamy a/an. W polskim często brak odpowiednika, dlatego łatwo o błąd:

• She is a doctor. – Ona jest lekarką.
• He is an engineer. – On jest inżynierem.
• My father is a teacher. – Mój tata jest nauczycielem.

W języku polskim powiemy po prostu „jest lekarzem”, ale w angielskim „She is doctor” jest niepoprawne. To jedna z częstszych pułapek dla osób uczących się.

Tak samo funkcjonuje to przy rolach społecznych lub funkcjach:

• He is a manager.
• She is a student.
• He is an assistant.

„Jestem jakimś rodzajem czegoś” – klasyfikowanie

Gdy mówisz, że ktoś lub coś należy do jakiejś kategorii, użyjesz a/an:

• A whale is a mammal. – Wieloryb jest ssakiem.
• He is a genius. – On jest geniuszem (jeden z możliwych geniuszy).
• It was a mistake. – To był błąd.

Chodzi tu o włączenie obiektu do klasy: „jeden z typowych przedstawicieli danego rodzaju”. Zwykle da się to podmienić na „jeden z…” w polskim.

Definicje i wyjaśnienia: „a/an” w roli „jakiegoś przykładu”

W definicjach bardzo często pojawi się struktura:

X is a Y that…

czyli „X to (taki) Y, który…”. Na przykład:

• A smartphone is a device that allows you to access the Internet.
• An algorithm is a set of instructions for solving a problem.

Przedimek nieokreślony podkreśla tu, że mówimy o typowym przedstawicielu danej klasy, a nie konkretnym egzemplarzu.

Kiedy używać the – konkret, wspólny kontekst i „jedyne” rzeczy

Gdy obie strony wiedzą, o czym mowa

The oznacza, że z jakiegoś powodu jest jasne, o czym konkretnie mówisz. Czasem bo obiekt był już wspomniany, a czasem dlatego, że jest „jedyny w kontekście”.

Przykłady, gdy coś było już wspomniane:

• I bought a car yesterday. The car is blue.
• We went to a restaurant. The restaurant was very expensive.

Przykłady, gdy kontekst jest oczywisty:

• Could you open the door? – Mowa o drzwiach w tym pomieszczeniu.
• Turn off the light, please. – Mowa o świetle w pokoju.

Rzeczy „jedne na świecie” lub „jedne w danym miejscu”

The występuje przy rzeczach unikalnych lub traktowanych jako unikalne:

• the sun – słońce,
• the moon – księżyc,
• the Earth – Ziemia,
• the sky – niebo (to nad nami).

Podobna logika działa w mniejszych skalach – jedna rzecz w danym miejscu:

• the bathroom – (w tym mieszkaniu),
• the kitchen – (w tym domu),
• the centre – centrum miasta (zazwyczaj wiadomo, którego).

W praktyce, gdy mówiąc po polsku masz ochotę dodać „to nasze/jedno/jedyne”, w angielskim bardzo często pojawi się the.

Najwyższy stopień przymiotnika i liczebniki porządkowe

Przy stopniu najwyższym przymiotnika używamy tu niemal zawsze the:

• the biggest problem – największy problem,
• the most interesting book – najciekawsza książka,
• the oldest building – najstarszy budynek.

Tak samo przy liczebnikach porządkowych:

• the first time – pierwszy raz,
• the second floor – drugie piętro,
• the last chapter – ostatni rozdział.

W obu przypadkach „the” podkreśla, że jest to konkretny element w grupie (naj- coś lub o konkretnym numerze).

Przedimek a/an a the – kontrasty znaczeniowe na przykładach

Różnica w znaczeniu: a/an vs the

Niewielka zmiana przedimka bardzo często zmienia sens zdania. Kilka par zdań pokazuje to najlepiej:

Praktyczne pary zdań – jak przedimek zmienia sens

Kilka krótkich kontrastów pokazuje, jak zmiana przedimka wpływa na znaczenie:

• I want to buy a car. – Chcę kupić jakiś samochód (nie wybrałem jeszcze konkretnego).
• I want to buy the car. – Chcę kupić ten samochód (wiadomo, o który chodzi – np. ten z ogłoszenia).

• She is a teacher. – Jest nauczycielką (zawód, typowa rola).
• She is the teacher. – Ona jest tą nauczycielką (konkretną osobą, np. prowadzącą dane zajęcia).

• Can I have a glass of water? – Mogę prosić o szklankę wody? (jedną z wielu możliwych szklanek).
• Can you pass the glass of water? – Podasz tę szklankę wody? (konkretne naczynie, np. stojące na stole).

• He is a father. – Jest ojcem (czyimś tatą – informacja o roli życiowej).
• He is the father. – On jest ojcem (tym konkretnym, o którego toczy się rozmowa).

Kiedy the, a kiedy nic? (The school vs school)

Dużo problemów sprawiają rzeczowniki typu school, hospital, church, prison. Przedimek (lub jego brak) zmienia znaczenie – czy mówimy o funkcji miejsca, czy o budynku jako takim.

Gdy mówimy o miejscu „w jego typowej roli”, często nie używamy żadnego przedimka:

• Children go to school at the age of six. – Dzieci chodzą do szkoły (jako instytucji, systemu edukacji).
• He is in hospital. – On jest w szpitalu (jako pacjent).
• She goes to church every Sunday. – Chodzi w niedzielę do kościoła (na praktyki religijne).
• He was sent to prison. – Został wysłany do więzienia (jako więzień).

Gdy natomiast myślimy o konkretnym budynku, pojawia się the (lub inny określnik, np. my, this):

• The school is being renovated. – Ta szkoła jest remontowana (konkretny budynek).
• My mother is at the hospital. – Moja mama jest w szpitalu (np. jako odwiedzająca lub w konkretnym szpitalu).
• There is a wedding in the church. – W kościele jest ślub (w tym konkretnym kościele).
• We drove past the prison. – Przejechaliśmy obok więzienia (budynku).

Ten wzorzec dotyczy też innych miejsc pełniących „funkcję społeczną”:

• at university – na studiach jako student,
• at sea – na morzu jako marynarz/żeglarz,
• in bed – w łóżku (śpiąc/odpoczywając, nie „na meblu”).

Kontrast:

• The bed is very comfortable. – To łóżko jest bardzo wygodne (mebel).
• He is in bed. – On jest w łóżku (leży, śpi).

Przedimki z nazwami miejsc: the cinema, the bank, home, work

Przy niektórych miejscach najczęściej stosujemy the, bo zwykle chodzi o miejsce oczywiste z kontekstu:

• go to the cinema – iść do kina,
• go to the bank – iść do banku,
• go to the supermarket – iść do supermarketu.

W opozycji stoją słowa, które zwykle występują bez przedimka, jeśli mowa o „pójściu tam w typowym celu”:

• go home – iść do domu,
• be at home – być w domu,
• go to work – iść do pracy,
• be at work – być w pracy.

Różnica widać dobrze, gdy zmienimy znaczenie na „konkretny budynek” lub „inne spojrzenie na to samo miejsce”:

• We painted the outside of the house. – Pomalowaliśmy z zewnątrz dom (budynek – występuje the).
• I am going home. – Idę do domu (miejsce, gdzie mieszkam – bez przedimka).
• The work is hard. – Ta praca jest ciężka (konkretne zajęcie, jakie wykonuję).
• I am at work. – Jestem w pracy (miejsce pełnienia obowiązków zawodowych).

Przedimki a/an i the z nazwami miast, krajów i regionów

Nazwy geograficzne mają swoje schematy. Dobrze jest je traktować jako osobny „zestaw reguł”.

Większość miast i państw występuje bez przedimka:

• France, Poland, Germany,
• Paris, London, Warsaw.

Przedimek the pojawia się jednak przy:

• państwach w liczbie mnogiej lub zawierających „Republic”, „Kingdom”, „States”:
  • the United States,
  • the United Kingdom,
  • the Czech Republic,
  • the Netherlands.
• nazwach łańcuchów górskich, grup wysp, mórz, oceanów, rzek:
  • the Alps, the Himalayas,
  • the Canary Islands,
  • the Baltic Sea, the Mediterranean,
  • the Atlantic Ocean,
  • the Thames, the Vistula.
• niektórych regionach:
  • the Middle East,
  • the south of France,
  • the Arctic, the Antarctic.

A/an przy nazwach geograficznych pojawia się rzadko i zwykle wtedy, gdy nazwa zaczyna funkcjonować jak typ miejsca:

• It feels like a London of the 1950s. – To wygląda jak jakiś Londyn lat 50. (pewien typ miasta, klimat).
• He lives in a small Poland of his own. – Żyje w jakiejś swojej małej „Polsce” (metaforycznie, jako koncept).

The z nazwami instytucji, budynków i organizacji

Przy nazwach konkretnych budynków, instytucji czy organizacji the pojawia się niezwykle często:

• the Bank of England,
• the British Museum,
• the University of Oxford,
• the European Union,
• the United Nations.

Gdy nazwa instytucji składa się z samej nazwy własnej (bez „of”, „museum” itd.), zwykle nie ma przedimka:

• Oxford University (ale też: the University of Oxford),
• Cambridge University,
• Google, Microsoft, Amazon – bez przedimka w roli nazw firm.

Kontrast w praktyce:

• I work for Google. – Pracuję w Google (firmie).
• I visited the Google offices in London. – Odwiedziłem biura Google w Londynie (konkretne biura – mamy the).

Przedimki a/an przy akronimach i skrótowcach

W przypadku skrótowców decyduje wymowa pierwszej litery, nie to, jaką literą się zapisuje:

• a – jeśli pierwszy dźwięk jest spółgłoskowy:
  • a UN report – „a ju-en report”,
  • a UFO sighting – „a ju-fo sighting”,
  • a URL – „a ju-ar-el”.
• an – jeśli pierwszy dźwięk jest samogłoskowy:
  • an MRI scan – „em-ar-aj”,
  • an FBI agent – „ef-bi-aj agent”,
  • an MBA – „em-bi-ej”.

The natomiast stawiamy, gdy skrótowiec oznacza konkretną jednostkę (podobnie jak pełna nazwa):

• the EU – (the European Union),
• the UK – (the United Kingdom),
• the BBC,
• the WHO – (the World Health Organization).

Przedimki z rzeczownikami abstrakcyjnymi: luck, love, information

Rzeczowniki abstrakcyjne (np. love, happiness, freedom, information, advice) zwykle są niepoliczalne, więc nie łączą się z a/an:

• Information is power.
• Love is important.
• She gave me useful advice.

Ale w konkretnym kontekście można je „uczynić policzalnymi” – wtedy pojawia się a/an i sens zmienia się na „rodzaj” lub „przypadek” czegoś:

• That was a good piece of advice. – To była dobra rada (konkretny element).
• He felt a happiness he had never known before. – Poczuł rodzaj szczęścia, jakiego nigdy wcześniej nie znał.
• It was a love that changed his life. – To była miłość, która zmieniła jego życie (konkretny typ miłości).

The z rzeczownikami abstrakcyjnymi sygnalizuje, że chodzi o konkretny przejaw danej cechy:

• The happiness I felt was incredible. – To szczęście, które czułem, było niesamowite.
• We were surprised by the information we received. – Byliśmy zaskoczeni informacją, którą otrzymaliśmy.
• The advice you gave me really helped. – Rada, którą mi dałeś, naprawdę pomogła.

The w znaczeniu ogólnym: grupy ludzi i rzeczy

Angielski używa the + przymiotnik, by mówić o całych grupach ludzi:

• the rich – bogaci (ludzie bogaci jako grupa społeczna),
• the poor – biedni,
• the young – młodzi,
• the elderly – osoby starsze.

W takich konstrukcjach chodzi o ogólną kategorię, a nie konkretnych ludzi:

• The rich should pay more taxes. – Bogaci powinni płacić wyższe podatki.
• We need to support the elderly. – Trzeba wspierać osoby starsze.

Podobnie działa the przy mówieniu o całym gatunku, gdy użyjemy liczby pojedynczej:

• The lion is a dangerous animal. – Lew jest niebezpiecznym zwierzęciem (gatunek jako całość).
• The whale is a mammal.

W tym znaczeniu można też użyć liczby mnogiej bez przedimka:

• Lions are dangerous animals.
• Whales are mammals.

Znaczenie jest praktycznie to samo, różni się jedynie stylistyką.

Brak przedimka: ogólne stwierdzenia z liczbą mnogą i niepoliczalnymi

Gdy mówimy ogólnie o jakiejś kategorii, często używamy liczby mnogiej bez przedimka albo rzeczowników niepoliczalnych:

• Dogs are friendly animals. – Psy są przyjaznymi zwierzętami.
• Coffee is popular all over the world. – Kawa jest popularna na całym świecie.
• People need water. – Ludzie potrzebują wody.

Jeśli dodamy the, zdanie przestaje być ogólne, a staje się odniesieniem do konkretnej grupy:

• The dogs in this shelter are very friendly. – Psy w tym schronisku są bardzo przyjazne.
• The coffee in this place is awful. – Kawa w tym miejscu jest okropna.
• The people in my office need water. – Ludzie w moim biurze potrzebują wody.

Przedimki z czasem: rano, wieczorem, weekend

Przedimki z określeniami czasu: in the morning, at night, at the weekend

Przy wyrażeniach czasu angielski bywa przewrotny: czasem przedimka nie ma wcale, czasem pojawia się obowiązkowo.

Typowe, utarte wyrażenia z the:

• in the morning / in the afternoon / in the evening
• in the past / in the future
• in the 1990s / in the 18th century

Przykłady:

• I usually study in the evening. – Zwykle uczę się wieczorami.
• Life was different in the 1990s. – Życie było inne w latach 90.

Bez przedimka używamy krótkich, „nagich” nazw dni, miesięcy, lat i świąt:

• on Monday, on Fridays
• in May, in 2020
• at Christmas, at Easter

Typowe wyrażenia bez przedimka:

• at night – w nocy (ogólnie, jako pora dnia),
• last week / next month / this year,
• every day / all day.

Przykłady:

• I can’t sleep at night. – Nie mogę spać w nocy.
• We’ll talk next week. – Pogadamy w przyszłym tygodniu.

Nieco inaczej wygląda kwestia weekendu – różnice brytyjsko-amerykańskie:

• BrE: at the weekend, at the weekends,
• AmE: on the weekend, on weekends,

Przykładowo:

• What are you doing at the weekend? (BrE)
• We usually go hiking on weekends. (AmE)

W wyrażeniach typu the other day, the day before yesterday, the day after tomorrow przedimek jest stałym elementem zwrotu:

• I saw him the other day. – Widziałem go ostatnio (parę dni temu).
• We’ll finish it the day after tomorrow. – Skończymy to pojutrze.

Przedimki a dni tygodnia i konkretne terminy

Dni tygodnia same w sobie występują bez przedimka, ale można je „uszczegółowić”:

• on Monday – w poniedziałek (konkretny lub ogólnie, z kontekstu),
• on a Monday – „w jakiś poniedziałek”, zwykle o typowej sytuacji:

• I usually have meetings on Monday. – Zwykle mam spotkania w poniedziałek (w ten konkretny nadchodzący / miniony, lub ogólnie – ustali to kontekst).
• I hate travelling on a Monday. – Nie cierpię podróżować w poniedziałki (w jakiekolwiek poniedziałki, typowo).

The doda jasno konkretny termin, o którym już mowa:

• We’re meeting on the Monday after the exam. – Spotykamy się w ten poniedziałek po egzaminie.
• The Monday before Christmas was really busy. – Ten poniedziałek przed Świętami był naprawdę intensywny.

Podobnie przy datach i terminach:

• on 5 May – 5 maja (ogólnie jako data),
• on the 5th of May – 5. dnia maja (bardziej formalnie, the jest tu „wbudowane” w strukturę liczebnika porządkowego).

Przedimki z nazwami zawodów i ról społecznych

Po czasowniku to be przy nazwach zawodów prawie zawsze wchodzi a/an:

• She is a teacher. – Ona jest nauczycielką.
• He is an engineer. – On jest inżynierem.

Wyjątkiem są sytuacje, gdy mówimy bardziej o tożsamości / roli jako kategorii, często w kontekście politycznym, religijnym czy narodowościowym – wtedy zwykle nie ma przedimka:

• She is president of the club. (funkcja, stanowisko)
• He became CEO in 2020.

Jeśli jednak chcemy podkreślić, że mowa o konkretnym prezydencie/cl, a nie funkcji samej w sobie, pojawi się the:

• He is the president of the company. – On jest (tym) prezydentem firmy.

Warto odróżnić nazwy zawodów od tożsamości narodowej / religijnej, gdzie przedimek zwykle nie występuje:

• She is Polish. – Jest Polką.
• He is a Polish teacher. – Jest nauczycielem języka polskiego.
• He is Catholic. – Jest katolikiem.

Wtrącenie przymiotnika nie zmienia potrzeby użycia a/an przy zawodach:

• She is a great doctor.
• He is an experienced lawyer.

Przedimki w porównaniach i metaforach

Kiedy porównujemy kogoś lub coś do znanej grupy czy typu osoby, często używamy a/an z rzeczownikiem w roli metafory:

• He is a real Einstein. – Jest prawdziwym Einsteinem (bardzo mądry).
• She’s a tiger on the court. – Jest tygrysem na korcie (agresywna, silna).

W takich zdaniach a/an znaczy tyle co „jeden egzemplarz tego typu osoby”. Gdy chcemy odnieść się do konkretnej osoby/obiektu, używamy the:

• He is the Einstein of our department. – On jest Einsteinem naszego działu (ten jeden, szczególny).

Przy stałych porównaniach typu like często wchodzi przedimek, gdy rzeczownik jest policzalny:

• He eats like a horse.
• She sleeps like a baby.

Bez przedimka zostają rzeczowniki niepoliczalne lub nazwy materiałów:

• He works like hell.
• The house smells like smoke.

Przedimki z nazwami dyscyplin naukowych, języków i przedmiotów szkolnych

Nazwy ogólnych dziedzin wiedzy i przedmiotów szkolnych występują zazwyczaj bez przedimka:

• I study biology and chemistry.
• Math is difficult for some students.

Podobnie nazwy języków:

• She speaks English and German.
• We’re learning Spanish.

Przedimek pojawia się, gdy nazwa przestaje być „czystą dziedziną”, a staje się konkretnym kursem, lekcją lub egzaminem:

• I have a biology exam tomorrow. – Mam jutro egzamin z biologii.
• We had an English test last week. – Mieliśmy test z angielskiego w zeszłym tygodniu.
• The physics we did last semester was really hard. – Fizyka, którą przerabialiśmy w zeszłym semestrze, była naprawdę trudna.

Z nazwą języka the pojawi się także, gdy mówimy o konkretnym użyciu, rejestrze, odmianie danego języka:

• The English used in this contract is very formal. – Angielski użyty w tej umowie jest bardzo formalny.
• The Polish they spoke was full of slang. – Polski, którym mówili, był pełen slangu.

Przedimki z posiłkami: breakfast, lunch, dinner

Typowe posiłki w znaczeniu ogólnym występują bez przedimka:

• We had breakfast at 7.
• They’re having lunch now.
• What time is dinner?

Przedimek pojawia się, gdy uszczegóławiamy posiłek lub traktujemy go jako wydarzenie:

• We had a big breakfast. – Zjedliśmy duże śniadanie.
• They prepared a romantic dinner. – Przygotowali romantyczną kolację.
• The lunch we had yesterday was delicious. – Ten lunch, który jedliśmy wczoraj, był pyszny.

Podobna różnica działa przy słowach typu coffee, beer, wine, gdy przechodzą z „napoju w ogóle” w „konkretną porcję”:

• Coffee is bad for me. – Kawa ogólnie.
• Can I have a coffee? – Poproszę kawę (jedną filiżankę).

Przedimki w tytułach, nazwach i nagłówkach

W tytułach książek, filmów, gazet czy budynków the bywa częścią nazwy własnej:

• The Lord of the Rings,
• The New York Times,
• The Great Gatsby,
• The Empire State Building.

Inne nazwy występują bez przedimka:

• Forrest Gump,
• Breaking Bad,
• Time (magazyn),
• Oxford Street.

Gdy mówimy o gazecie jako o instytucji, the zwykle jest konieczne, jeśli jest częścią nazwy:

• I read it in the Guardian.
• She works for the Washington Post.

W nagłówkach prasowych i krótkich notkach często opuszcza się przedimki, żeby zaoszczędzić miejsce i dodać dynamiki:

• Government approves new plan (zamiast: The government approves a new plan).

Przedimki przy nazwach technologii i internetu

Nowe technologie mieszają klasyczne reguły z przyzwyczajeniami użytkowników. Kilka wzorców powtarza się jednak dość konsekwentnie.

Z rzeczownikiem internet można spotkać dwie wersje:

• on the Internet – bardziej tradycyjnie,
• on internet – rzadziej, częściej w luźnym języku,

W praktyce najbliżej codziennego użycia są zwroty bez rzeczownika w ogóle:

• I found it online.
• She works in IT.

Przy słowie web i nazwach stron częściej pojawia się the:

• I saw it on the web.
• the Facebook app, the Instagram logo – gdy mowa o konkretnym elemencie.

Gdy nazwa marki działa jak rzeczownik pospolity (typ produktu), zwykle wchodzi a/an:

• Can I borrow a Photoshop? – w praktyce częściej: Can I borrow a Photoshop license?
• He bought a Tesla. – Kupił Teslę (jeden egzemplarz).

Natomiast gdy nazwa jest traktowana jako firma, usługa lub platforma, występuje bez przedimka:

• I work for Tesla.
• She posted it on Twitter.

Częste pary zdań: zmiana przedimka, zmiana sensu

Niewielka zmiana przedimka potrafi odwrócić znaczenie. Kilka typowych par, które dobrze zapamiętać:

• I’m going to school. – Idę do szkoły jako uczeń (funkcja miejsca).

  I’m going to the school. – Idę do tej konkretnej szkoły (budynku) – np. na spotkanie z dyrektorem.

• He’s in hospital. – Jest w szpitalu jako pacjent.

  He’s in the hospital. – Jest w szpitalu (w budynku), ale niekoniecznie jako pacjent – może odwiedza kogoś lub pracuje.

• She plays the piano. – Gra na fortepianie (umiejętność w ogóle).

  She broke a piano. – Zepsuła jakiś fortepian (jeden egzemplarz).

• Life is short. – Życie jest krótkie (ogólna prawda).

  The life of a soldier is hard. – Życie żołnierza jest trudne (konkretny typ życia).

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy używać a, a kiedy an w języku angielskim?

O tym, czy użyjemy a czy an, decyduje wymowa pierwszego dźwięku w następnym słowie, a nie sama litera.

Używamy:

• a przed wymową spółgłoskową: a car, a book, a university (/juːnɪ-),
• an przed wymową samogłoskową: an apple, an elephant, an hour (nieme h).

Jeśli słowo zaczyna się w wymowie od /j/ („j”), jak w European, użyjemy a European city, mimo że zapis zaczyna się od litery „E”.

Kiedy używać a/an, a kiedy the?

a/an używamy, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy, o jakimś jednym egzemplarzu, bez wskazywania konkretu: I saw a dog (jakiegoś psa). To przedimki nieokreślone.

the pojawia się, gdy mamy na myśli konkretny obiekt, znany z kontekstu lub już wcześniej wspomniany: I saw the dog again (tego konkretnego psa, o którym już mówiliśmy). To przedimek określony.

Czy mogę używać a/an przed rzeczownikami w liczbie mnogiej albo niepoliczalnymi?

Standardowo nie. a/an używamy tylko przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej: a table, an orange.

Nie stosujemy:

• *a informations – błędne, bo information jest niepoliczalne,
• *a waters – błędne, chyba że w mowie potocznej chodzi o „jedną wodę” w barze (a water, please – jedna butelka/szklanka).

Przy liczbie mnogiej i rzeczownikach niepoliczalnych często nie używamy żadnego przedimka albo stosujemy inne określenia (some, a piece of itp.).

Dlaczego mówimy „a university”, a „an hour”? To przecież te same litery.

W obu przypadkach decyduje wymowa, a nie litera „u” czy „h”.

university wymawia się /juːnɪvɜːrsəti/, czyli zaczyna się od dźwięku /j/ („ju”), który jest spółgłoską – stąd a university. Z kolei hour ma nieme h i wymawia się /aʊə(r)/, zaczyna się więc od samogłoski w wymowie – dlatego an hour.

Kiedy w ogóle nie używa się żadnego przedimka w angielskim?

Brak przedimka to też informacja. Często nie używamy przedimków:

• przed rzeczownikami w liczbie mnogiej w znaczeniu ogólnym: Dogs are friendly,
• przed rzeczownikami niepoliczalnymi w znaczeniu ogólnym: Water is important,
• przed nazwami własnymi (imiona, większość nazw miast, krajów): John lives in London.

Jeśli jednak mówimy o czymś konkretnym (konkretnych psach, konkretnej wodzie), może pojawić się the: The dogs in this park are friendly.

Dlaczego po angielsku mówimy „She is a doctor”, a nie „She is doctor”?

Przy zawodach i rolach społecznych angielski wymaga przedimka nieokreślonego a/an: She is a doctor, He is an engineer, My father is a teacher. W polskim przedimka nie ma („jest lekarzem”), dlatego łatwo o błędne przeniesienie struktury.

Podobnie jest, gdy klasyfikujemy coś jako „jakiś rodzaj czegoś”: He is a genius, It was a mistake, A whale is a mammal.

Czy przedimka the używa się zawsze z „sun”, „moon”, „Earth”?

Tak, zazwyczaj używamy the z rzeczami traktowanymi jako unikalne lub jedyne w swoim rodzaju: the sun, the moon, the Earth, the sky. W ten sposób zaznaczamy, że mówimy o tym konkretnym, jedynym obiekcie, który wszyscy znają z kontekstu.

Podobna zasada dotyczy rzeczy „jedynych” w danym miejscu lub sytuacji: the bathroom, the kitchen, the centre (of the city), bo w domyśle jest jasne, o które dokładnie chodzi.

Wnioski w skrócie

• Przedimki a, an i the sygnalizują, czy mówimy o czymś po raz pierwszy, o czymś ogólnym, czy o konkretnym i znanym rozmówcom obiekcie.
• A i an to przedimki nieokreślone – znaczą „jakiś jeden” i występują wyłącznie przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej.
• Wybór między a i an zależy od wymowy, a nie pisowni: a przed spółgłoskowym dźwiękiem (a car, a university), an przed samogłoskowym (an apple, an hour).
• The to przedimek określony – używamy go, gdy wiadomo dokładnie, o czym mowa (obie strony znają obiekt lub jest on jedyny w danym kontekście).
• Nowy obiekt wprowadzamy do wypowiedzi za pomocą a/an, a przy kolejnych odniesieniach przechodzimy zazwyczaj na the (a man → the man).
• A/an używamy, gdy nie ma znaczenia, który dokładnie egzemplarz mamy na myśli („jeden z wielu”), a the, gdy chodzi o jeden, konkretny („ten właśnie”).
• Przy mówieniu o zawodach i rolach społecznych w angielskim przed rzeczownikiem obowiązkowo stawiamy a/an (She is a doctor, He is an engineer).

Dla ciekawskich – więcej materiałów:

• 

  Język angielski na świecie – ciekawostki

• 

  British English vs American English – różnice, o…

• 

  Dlaczego angielski jest taki popularny na świecie?

• 

  Jak nie dać się zwieść podobieństwom między polskim…

• 

  Czy niemiecki jest podobny do angielskiego?

• 

  Dlaczego w angielskim są nieregularne czasowniki?